W tym artykule w kilka kroków wyjaśniamy, jakie są rodzaje uzupełnień, kiedy które rozwiązanie ma sens i jak dobiera się materiały. Dzięki temu łatwiej przygotujesz się do rozmowy z dentystą i świadomie podejmiesz decyzję. Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej konsultacji lekarskiej.
Jakie są główne rodzaje uzupełnień stomatologicznych?
Dzielimy je na uzupełnienia bezpośrednie i pośrednie, stałe i ruchome, a także na rozwiązania oparte na implantach.
Uzupełnienia bezpośrednie to wypełnienia z kompozytu zakładane od razu w gabinecie. Pośrednie powstają poza ustami, na przykład inlay, onlay, overlay, korony i mosty. Uzupełnienia stałe są przyklejane lub przykręcane i pacjent ich nie wyjmuje. Ruchome pacjent wyjmuje do higieny. Coraz częściej brak zęba uzupełnia się na implancie, który stanowi „korzeń” dla korony, mostu lub protezy.
Kiedy wybiera się wypełnienia bezpośrednie z kompozytu?
Gdy ubytek jest mały lub średni, a ściany zęba są zachowane i nie trzeba go obejmować koroną.
Takie wypełnienia sprawdzają się w leczeniu próchnicy, erozji i drobnych ukruszeń. Pomagają też przy estetycznej korekcie kształtu, na przykład przy zamykaniu diastemy w bonding. Wiele odbudów da się wykonać podczas jednej wizyty, oszczędzając zdrowe tkanki. Kompozyt można w przyszłości naprawić lub wymienić. Nie jest to jednak dobry wybór przy bardzo rozległych ubytkach obejmujących guzki zęba lub przy pęknięciach grożących złamaniem.
W jakich przypadkach stosuje się inlay, onlay i overlay?
Gdy ubytek jest rozległy na powierzchni żującej i trzeba precyzyjnie odtworzyć kształt oraz kontakty z sąsiednimi zębami.
Inlay wypełnia ubytek między guzkami. Onlay przykrywa jeden lub kilka guzków. Overlay przykrywa wszystkie guzki, ale nie obejmuje całego zęba jak korona. Te prace wykonuje się z ceramiki lub kompozytu w pracowni lub w technologii CAD/CAM. Dają bardzo dobrą szczelność, wytrzymałość i estetykę. Często zaleca się je po leczeniu kanałowym lub przy osłabionych guzkach, aby ograniczyć ryzyko złamania.
Kiedy konieczna jest korona protetyczna zamiast wypełnienia?
Gdy ząb stracił dużo tkanek, ma pęknięcia albo jest po leczeniu kanałowym i wymaga pełnego wzmocnienia.
Korona obejmuje cały ząb ponad dziąsłem i rozkłada siły żucia. Zaleca się ją przy bardzo dużych, wieloletnich wypełnieniach, po złamaniach, w przypadku silnych przebarwień, których nie da się wybielić, oraz do odbudowy mocno startego zgryzu. Korony mogą być pełnoceramiczne, cyrkonowe lub metalowo-ceramiczne. Korona jest też standardowym wykończeniem implantu w odcinku pojedynczym.
Kiedy mosty są lepszym rozwiązaniem niż protezy ruchome?
Gdy brakuje jednego lub kilku zębów z rzędu, a sąsiednie zęby są zdrowe i stabilne jako filary.
Most jest pracą stałą, co poprawia komfort i funkcję żucia w porównaniu z protezą wyjmowaną. Dobrze sprawdza się w odcinkach, gdzie implant nie jest możliwy lub niewskazany. Trzeba jednak przygotować zęby filarowe. Alternatywą w odcinku przednim bywa most adhezyjny, który wymaga mniejszej ingerencji. O wyborze decyduje badanie, stan przyzębia oraz warunki zgryzowe. Obrazowanie RTG i, przy wyraźnym uzasadnieniu diagnostycznym, tomografia CBCT pomagają zaplanować rozwiązanie.
W jakich sytuacjach implant zastępuje brakujący ząb?
Gdy chcesz uzupełnić brak bez szlifowania sąsiednich zębów i istnieją odpowiednie warunki kostne oraz dziąsłowe.
Implanty poleca się przy pojedynczych i mnogich brakach oraz w bezzębiu. Na implantach można osadzić korony, mosty lub protezy stabilizowane belką czy zatrzaskami. Przed leczeniem ocenia się stan kości i dziąseł. Przed zabiegami chirurgicznymi i implantacją omawia się ryzyka, alternatywy oraz uzyskuje świadomą zgodę pacjenta. Czasem potrzebna jest odbudowa tkanek. Ważne są dobre nawyki higieniczne i kontrola chorób ogólnych. Palenie, nieleczona paradontoza czy bruksizm wymagają indywidualnego podejścia i zabezpieczeń. Planowanie z użyciem CBCT i skanera wewnątrzustnego zwiększa przewidywalność terapii.
Kiedy warto rozważyć licówki estetyczne zamiast korony?
Gdy ząb jest zasadniczo zdrowy, a celem jest poprawa koloru, kształtu lub drobnych ustawień.
Licówki ceramiczne są cienkie i wymagają minimalnej preparacji szkliwa. Stosuje się je przy przebarwieniach, nierównościach brzegów, drobnych pęknięciach, diastemach i kształtach odbiegających od ideału. Licówki kompozytowe wykonuje się bezpośrednio w gabinecie i można je w przyszłości łatwo naprawić. Nie są dobrym wyborem w zębach mocno zniszczonych, z dużymi wypełnieniami lub przy silnym zaciskaniu zębów. W takich przypadkach bezpieczniejsza bywa korona. Pomocne jest cyfrowe planowanie uśmiechu i wizualizacja efektu przed leczeniem.
Jak dobiera się materiały (ceramika, cyrkon, kompozyt) do uzupełnień?
Materiał dobiera się do miejsca w łuku, wielkości ubytku, sił zgryzowych oraz oczekiwań estetycznych i możliwości naprawy.
Kompozyt sprawdza się w wypełnieniach i bondingu. Jest oszczędny dla tkanek i łatwy do naprawy. Stosuje się go także w niektórych inlayach i onlayach. Ceramika szklana, na przykład dwukrzemian litu, daje wysoką estetykę i dobrze łączy się adhezyjnie. Poleca się ją do licówek, inlayów, onlayów, overlayów i wielu koron przednich. Cyrkon cechuje się dużą wytrzymałością. Stosuje się go w koronach i mostach bocznych oraz na implantach. W nowoczesnych wersjach oferuje także dobrą estetykę. Metal-ceramika bywa wybierana, gdy potrzeba szczególnej wytrzymałości lub jest mało miejsca na materiał. Złoto w inlayach i onlayach nadal ma zwolenników ze względu na trwałość i biokompatybilność, choć stosuje się je rzadziej. W Stomatologii przy Arsenale korzystamy ze skanera wewnątrzustnego, mikroskopu i systemów CAD/CAM, co pomaga precyzyjnie dopasować uzupełnienie i ograniczyć potrzebną ingerencję.
Umów wizytę i dobierz z lekarzem uzupełnienie odpowiednie do Twoich zębów i planu leczenia.